14.11.2018, data aktualizacji serwisu: 25.10.2012
Gra miejska

Organizacje i instytucje społeczne

Obrona przeciwlotnicza Warszawy

„[…] każdy dom w Warszawie stał się w tym czasie twierdzą, posiadająca własną załogę i własne środki obrony. Skromne i prymitywne to były środki […]”.

Henryk Pawłowicz
 
OPL – obrona przeciwlotnicza Warszawy
 
W planach obronnych Polski nie przewidywano sytuacji, w której Warszawa miałaby być atakowana i oblegana z lądu, liczono się natomiast z atakami powietrznymi, dlatego też przygotowywano miasto do obrony przeciwlotniczej. Biorąc pod uwagę niewielkie siły OPL czynnej w 1938 r., uznano za konieczne przygotowanie ludności do biernej obrony przed skutkami nalotów nieprzyjaciela.
 
Już w kwietniu 1939 r. rozpoczęto subskrypcję Pożyczki Obrony Przeciwlotniczej, akcji tej patronował prezydent Warszawy. Wybudowano schrony publiczne dla mieszkańców stolicy. Przeprowadzano próbne alarmy na wypadek ataków bombowych i gazowych oraz szkolenia instruujące, w jaki sposób należy zachowywać się podczas nalotów. Na podstawie zarządzenia prezydenta miasta z 12 czerwca wszystkim właścicielom nieruchomości i posesji nakazano przygotować środki do gaszenia ognia oraz materiały sanitarne i ratownicze. Pod koniec sierpnia rozpoczęto bezpośrednie przygotowania do obrony, w które zaangażowano ludność cywilną. Na apel prezydenta Warszawy tysiące osób stawiło się do kopania rowów przeciwlotniczych na placach i skwerach. Wśród pracujących można było zobaczyć znanych aktorów (Hankę Ordonównę, Ninę Grudzińską, Władysława Waltera) oraz polityków (Bogusława Miedzińskiego – marszałka Senatu RP, Wacława Makowskiego – marszałka Sejmu RP).
 
Komendantem głównym OPL w Warszawie został wiceprezydent miasta Julian Kulski. Struktura OPL w Warszawie wyglądała następująco: miasto podzielone zostało na 3 dzielnice (Warszawa Północ, Południe oraz Praga) – linia średnicowa kolei państwowej wyznaczała granicę północną i południową, a Wisła wschodnią. Dzielnice podzielono na obwody, a te na bloki. Każde z tych ogniw, jak i poszczególne domy miały swoich komendantów.
 
W skład czynnej obrony przeciwlotniczej stolicy wchodziła Brygada Pościgowa złożona z 54 myśliwców oraz artyleria przeciwlotnicza (72 działa 75 mm, 24 działa 40 mm i 7 kompanii przeciwlotniczych karabinów maszynowych, kompania balonów zaporowych oraz kompania reflektorów). W sumie siły przeznaczone do obrony Warszawy stanowiły ponad 1/3 wszystkich posiadanych przez Polskę myśliwców i 1/5 dział przeciwlotniczych. Podczas walk w obronie stolicy dużą rolę odegrała Brygada Pościgowa, która od 1 do 6 września starała się nie dopuszczać do zmasowanych nalotów bombowych na miasto. Zestrzeliła 43 niemieckie samoloty i uszkodziła 20. Brygada Pościgowa, która podczas walk straciła 70 proc. maszyn, na rozkaz naczelnego wodza 7 września musiała ewakuować się do Lublina i od tej pory na Warszawę dużo częściej spadały nieprzyjacielskie bomby, ponieważ sama artyleria przeciwlotnicza nie była w stanie powstrzymać niemieckich nalotów.
 
Zadaniami biernej obrony OPL były: ochrona życia i mienia obywateli, a więc zapobieganie pożarom wywoływanym przez bomby zapalające lub inne pociski, ratowanie osób zasypanych gruzem zbombardowanych domów, kierowanie rannych do punktów opatrunkowych, opieka nad osobami pozbawionymi dachu nad głową, czuwanie nad przestrzeganiem przez ludność przepisów obrony przeciwlotniczej. Powołano również pogotowie OPL we wszystkich zakładach przemysłowych i większych instytucjach publicznych oraz instytucjach użyteczności publicznej.

Olga Tumińska


Powrót
Drukuj
Generuj plik PDF
Poleć stronę znajomemu
Adres do korespondencji
, ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
©2004-2018 . Wszelkie prawa zastrzeżone.